Bibliografia

LITERATURA HISTORYCZNA

• Andrzej Wyrwa, Biskup Chrystian i jego próba fundacji klasztoru cysterskiego w Prusach, w: Pelplin – 725 rocznica powstania opactwa cysterskiego, Pelplin-Tczew 2002, s. 303-330.
   
• Andrzej Wyrwa, Alberyk z Trois-Fontaines o początkach chrześcijaństwa w Prusach, w: Wielkopolska - Polska – Czechy. Studia z dziejów średniowiecza ofiarowane Profesorowi Bronisławowi Nowackiemu, red. Z. Górczak, J. Jaskulski, Poznań 2009, s. 69-99.
   
• Andrzej Wyrwa, Procesy fundacyjne wielkopolskich klasztorów cysterskich linii altenberskiej, Łekno, Ląd, Obra, Poznań 1995.
   
• Antoni Liedtke,  Zarys dziejów diecezji chełmińskiej do 1945 roku; Pelplin 1994; Wydawnictwo Diecezjalne 
   
• Grudziądz miastem Chrystiana - materiały posesyjne sesji naukowej z dnia 18 października 1997 r.
   
• Grudziądz miastem Chrystiana - materiały posesyjne II Sympozjum „Grudziądz miastem Chrystiana” z 4.12.1998 r.; PTH Grudziądz 2002 r.
   
• Grochowski Paweł, Chrystian Biskup Prus 1216-1245; Verbinum 2018
   
• Grochowski Paweł, Biskup Prus Chrystian i początki Grudziądza; Urząd Miejski w Grudziądzu 2022
   
• Wiesław Sieradzan, red. Wpisani w dzieje miasta - znani i mniej znani ludzie Grudziądza na przestrzeni wieków; Grudziądz 2016
   
• Marian Biskup, red. Ziemia chełmińska w przeszłości; Towarzystwo Naukowe w Toruniu 1961
   
• Lokacja Grudziądza w roku 1291; Toruńskie Towarzystwo Kultury 1991
   
• Marian Biskup, Gerard Labuda Dzieje Zakonu Krzyżackiego w Prusach. Wydawnictwo Morskie 1986
   
• Życie Pomorza. Królewskie Miasto Grudziądz; Placówka Związku Hallerczyków 1926
   
• Zielińska-Melkowska K., Lokacja Grudziądza w roku 1291. Studium historyczno- archiwalne. Toruń 1991.
   
• Zielińska-Melkowska K, Święty Chrystian – cysters – misyjny biskup Prus (próba nowego spojrzenia). Nasza Przeszłość, T. 83: 1994.
   
• Zielińska-Melkowska K., Geneza przywileju chełmińskiego z 1233 i 1251 r. oraz jego znaczenie dla rozwoju osadnictwa na terenach Polski północnej w XIII i XIV w. Rocznik Grudziądzki, T. 14: 2001.
   
• Zielińska-Melkowska K., Biskup Chrystian – postać i dzieło. Grudziądz miastem Chrystiana. Materiały posesyjne. Grudziądz 1998.
   
• Zielińska-Melkowska K., Bitwa nad Rządzkim Jeziorem na tle wczesnych dziejów Grudziądza. Rocznik Grudziądzki, T. 11: 1994.
   
• ks. Kujot S., Dziej Prus królewskich, Część I: Do roku 1939. Roczniki Towarzystwa Naukowego w Toruniu. Rocznik 20 – 21, T. 1.
   
• Zielińska-Melkowska K. [red.], Materiały posesyjne z II Sympozjum „Grudziądz miastem Chrystiana” 4.12.1998 r., Grudziądz 2002. 
   
• Karbowiak A., Dzieje wychowania i szkół w Polsce w wiekach średnich. Część pierwsza od 966 do 1363 r. Petersburg 1898.
   
• ks. Kurczewski J., Święci Biskupi i apostołowie Litwy i Rusi litewskiej, Druk Józefa Zawadzkiego w Wilnie
   
• Górski K, Krótkie dzieje Prus Wschodnich. Warszawa 1946.
   
• Wyrwa A.M., Biskup Chrystian i jego próba fundacji klasztoru cysterskiego w Prusach. D. A. Dekański, O. Bernard Adam Grenz O. Cist, A. Słyszewska, A.M. Wyrwa [red.], Pelplin 725 rocznica powstania opactwa cysterskiego. Kulturo-twórcza rola cystersów na Kociewiu, Pelplin – Tczew 2002.
   
• Biskup M., Ziemia kujawska I, PTH Inowrocław i Włocławek, 1962.
   
• Czachorowski A., Atlas historyczny miast polskich, t 1: Prusy Królewskie i Warmia, Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Mikołaja Kopernika, 2002.
   
•  Wałkówski A., Grudziądz miastem Chrystiana. Materiały posesyjne z II Sympozjum „Grudziądz miastem Chrystiana” 4.12. 1998, red. Krystyna Zielińska – Melkowska, ss. 87. Recenzja: Piotrkowskie Zeszyty Historyczne 2003, T. 5.
   
• Bożyczkowski J. ,Ludzie pomorskiego średniowiecza, Ossolineum, 1981
   
• Praca zbiorowa, Dzieje Grudziądza, Grudziądzkie Towarzystwo Kultury, 1992
   
• Piotr z Dusburga, Kronika Ziemi Pruskiej, Wydawnictwo Uniwersytetu Mikołaja Kopernika, 2005
   
• Walicki M. [red.], Sztuka polska przedromańska i romańska do schyłku XIII w., T. 1. Warszawa 1971.
   
• Reszkowski S., Lokacja i polokacyjne przemiany miasta Grudziądza w XIII-XIV wieku. Rocznik Grudziądzki, T. 9: 1985. 
   
• Płuska I. 800 lat cegielnictwa na ziemiach polskich – rozwój historyczny w aspekcie technologicznym i estetycznym. Wiadomości Konserwatorskie 26:2009. 
   
• Labuda G., Historia Pomorza, Wydawnictwo Poznańskie, 1972.
   
• Samsonowicz H., Złota jesień polskiego średniowiecza, Wiedza Powszechna, 1971.
   
• Łodyński M. „Opat Godfryd i Biskup Chrystian”, Kwartalnik historyczny 1910 
   
• Paczkowski J. „ Opis królewszczyzny w powiatach chełmińskim i malborskim. 
   
• ks. Łukaszkiewicz J.A., Grudziądz Królewskim Miastem, Życie Pomorza, Drukarnia Wiktora Kulerskiego w Grudziądzu.
   
• Kościoły i klasztory grudziądzkie, Wydawnictwo: Konferencja Pań Miłosierdzia św. Wincentego a Paila przy Farze.
   
• Myśliborski-Wołowski S., Szkice grudziądzkie, Gdynia 1964. 
   
• Koch W., Style w architekturze. Arcydzieła budownictwa europejskiego od antyku po czasy współczesne. Warszawa 1996.
   
• Kaczmarek K., Średniowieczne Collegium Augustianum w Grudziądzu. Kilka słów o uniwersytecie, którego nigdy nie było. Rocznik Grudziądzki, T. 15.
   
• Janiszewska-Mincer B., Grudziądz w latach 1064-1772. J. Danielewicz [red.], Dzieje Grudziądza, Grudziądz 1992.
   
• Grochowski P., Chrystian. Biskup Prus 1216-1245. Górna Grupa 2018, ss.500. 
   
• Grochowski P., Grudziądz miastem Chrystiana? Próba identyfikacji posiadłości. D.A. Dekański. O.B.A. Grenz O.Cist. A. Słyszewska, A. M. Wyrwa [red.], Pelplin. 725 rocznica powstania 7opactwa cysterskiego. Kulturotwórcza rola cystersów na Kociewiu, Pelplin – Tczew 2002.
   
• Grochowski P., Biskup Prus Chrystian i początki Grudziądza. Grudziądz 2022.
   
• Gieysztor A., Rosłanowski T., [red.], Miasta doby feudalnej w Europie środkowo – wschodniej. Przemiany społeczne a układy przestrzenne. Warszawa – Poznań Toruń 1976. 
   
• Froelich X., Góra Zamkowa w Grudziądzu w szczególności powstanie i Mieszkańcy byłego zamku, jego upadek i zniszczenie. [J. Hinz, P. Grochowski tłum. z j. niem.], Grudziądz 2002.
   
• Nanke C. „Wypisy do historii średniowiecznej”, Wydawnictwo: Książnica Atlas 1930.
   
• Mróz M. , Miejsce kościoła w kulturze lokalnej w świetle dziejów Biskupa Chrystiana, Materiały posesyjne Grudziądz miastem Chrystiana, 1998.
   
• Frelich X., Historia powiatu Grudziądzkiego, t.1
   
• Białoskórska K., Święty Chrystian primus episcopus Prussiae i jego misyjne biskupstwo. Kilka uwag o perspektywach i potrzebie dalszych badań. Redaktor K. Zielińska – Melkowska. Grudziądz miastem Chrystiana. Materiały posesyjne z II Sympozjum, Grudziądz 2002. 
   
• Biskup M., Ziemia chełmińska w przeszłości, rok 1961, 284 s.
   
• Biskup M., Rozwój przestrzenny Grudziądza. Rocznik Grudziądzki, [T. 1.]: 1960.
   
• Biskup M., Dzieje zakonu krzyżackiego w Prusach. Rok 1986.
   
• Biskup M., Dzieje diecezji chełmińskiej. Toruń 1961.
   
• Chudziak W., Stan badań nad wczesnym średniowieczem ziemi chełmińskiej – główne tezy i perspektywy badawcze, Studia nad osadnictwem średniowiecznym ziemi chełmińskiej, tom 5, Toruń 2003.
   
• Czachorowski A., Atlas Historyczny, t.1 Prusy Królewskie i Warmia, Uniwersytet Mikołaja Kopernika Toruń 1997.
   
• Długosz J., Roczniki czyli kroniki Sławnego Królestwa Polskiego, Warszawa, 1973.
   
• Dorna M., U źródeł terytorialnego ustroju krzyżackich Prus, Komunikaty Mazursko-Warmińskie, Kwartalnik 4(298), 2017.
   
• Kamiński K., Zakon Rycerzy Chrystusowych -Bracia Dobrzyńscy - Bracia Drohiccy, Drohiczyński Przegląd Naukowy, Nr. 6/2016.
   
• Labuda G., O nadaniu Biskupa Chrystiana dla Dobrzyńców z roku 1228, Roczniki humanistyczne, tom XX, zeszyt 2, 1972 rok.
   
• Bojarski J., Z badań nad pograniczem słowiańsko-pruskim we wczesnym średniowieczu, Studia nad osadnictwem średniowiecznym ziemi chełmińskiej, tom 4, Toruń 2002.
   
• Goliński W., Dzieje Ziemi Chełmińskiej, Ziemia Chełmińska w XIII wieku, Ustka 2017.
   
• Paradowski J., Osadnictwo w Ziemi Chełmińskiej w wiekach średnich, Wydawnictwo: Kasa im. J. Mianowskiego, 1936.
   
• Wiśniewski J., Biskup Chrystian na misyjnym szlaku w Pomezanii, 2016.
   
• Wyrwa A.M., Powstanie zakonu cystersów i jego rozwój na ziemiach polskich w średniowieczu, 1999.
   
• Wyrwa A.M., Opactwo cysterskie Łekno-Wągrowiec (1153–1835/6): Zarys dziejów, 1998.
   
• Wyrwa A.M., Opactwa cysterskie na Pomorzu: zarys dziejów i kultury, 1999.
   
• Wyrwa A.M., Biskup Chrystian i jego próba fundacji klasztoru cysterskiego w Prusach, 2002.
   
• Wyrwa A.M., Klasztory cysterskie w Łeknie i Wągrowcu [Seria Szlak cysterski w Polsce, t. 1], Bydgoszcz 2010
   
• Wyrwa A.M., Biskup Chrystian i jego próba fundacji klasztoru cysterskiego w Prusach, w: Pelplin – 725 rocznica powstania opactwa cysterskiego. Pelplin-Tczew 2002, s. 303- 330
   
• Wyrwa A.M., Alberyk z Trois-Fontaines o początkach chrześcijaństwa w Prusach, w: Wielkopolska - Polska – Czechy. Studia z dziejów średniowiecza ofiarowane Profesorowi Bronisławowi Nowackiemu, red. Z. Górczak, J. Jaskulski, Poznań 2009, s. 69-99. (Alberyk z Trois Fontaines - misja pruska.pdf)
   
• Baran-Kozłowski W., Misje pruskie w pierwszej połowie XIII wieku, Piotrków Trybunalski, 2018.
   
• Necio J., Prusy Biskupa Chrystiana. Przerwany eksperyment. 2013.
   
• Wiszniewski M., Kronika ruska Jarosława kanonika płockiego pisaną kirylicą i kronika Chrystyana pierwszego biskupa pruskiego, Historya literatury polskiej, tom2. Drukarnia Stanisława Gieszkowskiego, 1840.
   
• Zakszewski S., Nadania na rzecz Chrystiana Biskupa Prus w latach 1217 – 1224, Nakładem Akademii Umiejętności, Kraków 1902.

 

POWIEŚCI

• Kazimierz Trybulski, Chrystian; Region 2018

 

POEZJA

• Aleksandra Mikołajek, Poetycka opowieść o biskupie Chrystianie i początkach Grudziądza; Grudziądz 2022